ASF bị xóa sổ ở Cộng Hòa Séc như thế nào?

ACARE VN - Trong số tất cả các quốc gia ở châu Âu có Dịch tả heo châu Phi bùng phát trong những năm gần đây thì Cộng hòa Séc là nước duy nhất thực sự xóa sổ được virus này thêm một lần nữa. Các biện pháp kiểm soát chặt chẽ, thực hiện an toàn sinh học nghiêm ngặt và các biện pháp phối hợp tiếp cận đã góp phần vào việc xóa bỏ thành công virus. Đây là cách mà Cộng Hòa Séc đã làm để xóa sổ được virus.

Cộng hòa Séc đã phát hiện Virus dịch tả heo châu Phi (ASFv) lần đầu tiên sau khi việc theo dõi giám sát thụ động được bắt đầu vào năm 2014. ASFv được phát hiện trong hai con heo rừng đã chết vào ngày 21 và 22 tháng 6 năm 2017 ở lãnh thổ của Příluky u Zlína, Quận Zlín, Vùng Zlín.

Vào ngày 26 tháng 6 năm 2017, Trung tâm phân tích tham chiếu quốc gia về ASF, Viện thú y nhà nước Jihlava, đã xác nhận là có kết quả dương tính ASFv. Kể từ ngày 15 tháng 4 năm 2019, đã có 230 trường hợp mắc ASF trên heo rừng liên quan đến 212 trường hợp heo rừng bị chết và 18 trường hợp heo rừng bị săn bắn.

Các trường hợp cuối cùng cho kết quả dương tính với ASF trên heo rừng được phát hiện vào ngày 8 tháng 2 năm 2018 khi chúng bị săn bắt và vào ngày 15 tháng 4 năm 2018 trên những con heo rừng bị chết - tuy nhiên, những xác chết này đã bị phân hủy (có độ tuổi từ ba đến sáu tháng). Tất cả các trường hợp dương tính được phát hiện trong một khu vực nhỏ ở quận Zlín (chỉ 89 km2). Trên heo nhà, không phát hiện dịch ASF ở Cộng hòa Séc. Hiện tại không có trường hợp heo nhà dương tính ASF trong lãnh thổ Cộng hòa Séc. 

Một con heo rừng đã chết tại một vùng ở Cộng hòa Séc năm 2017. Đây là một ổ mầm bệnh của ASF - vì vậy cần loại bỏ nhanh chóng. Ảnh: SVA

Các biện pháp phòng chống và kiểm soát thú y

Khi phát hiện ra xác động vật bị nhiễm ASF dương tính đầu tiên, nước này đã áp dụng các biện pháp thú y ngay lập tức theo Chỉ thị của Ủy ban Châu Âu 2002/60/EC và luật pháp quốc gia (Luật thú y số 166/1999 như sửa đổi và nghị định số 202/2004 về các biện pháp cho phòng chống và kiểm soát ASF). Cả nước đã thực hiện các biện pháp thú y bổ sung tùy vào sự phát triển của tình hình dịch tễ học.

Khu vực bị nhiễm mầm bệnh (Quận Zlín) được xác định vào ngày 27 tháng 6 năm 2017 (Quyết định thực hiện của Ủy ban (EU) 2017/1437). Khu vực săn bắn tập trung được xác định xung quanh khu vực bị nhiễm mầm bệnh vào ngày 13 tháng 7 năm 2017. Trên cơ sở kết quả của việc theo dõi chủ động và khoanh vùng hoạt động, chính quyền đã xác định khu vực có nguy cơ nhiễm dịch ASF cao ở vùng bị nhiễm mầm bệnh vào ngày 18 tháng 7 năm 2017 và vùng có nguy cơ nhiễm thấp đối với ASF (vùng không có nhiễm nguy cơ cao) ở vùng bị nhiễm mầm bệnh vào ngày 21 tháng 7 năm 2017, xem Hình 1.



Hình 1 - Phân vùng ASF dựa theo nguy cơ lây nhiễm tại Quận Zlín, Cộng hòa Séc, 2017.

Làm thế nào ASF bị xóa sổ tại Cộng hòa Séc

Các biện pháp thú y đã được thiết lập, bao gồm lệnh cấm tất cả các hoạt động săn bắn trong khu vực bị nhiễm bệnh và cấm cho heo rừng ăn. Điều tra về tình hình dịch tễ học đã được thực hiện trong toàn bộ khu vực được xác định bị nhiễm, bao gồm kiểm tra khu vực xung quanh nơi phát hiện heo rừng và xét nghiệm kiểm tra dương tính với ASF.

Chính quyền đã ra lệnh tìm kiếm tích cực xác chết heo rừng ở khu vực bị nhiễm mầm bệnh. Hoạt động tìm kiếm được thực hiện bởi các thợ săn địa phương, phải tuân theo các biện pháp an toàn sinh học và được hỗ trợ bằng cách chi trả cho mỗi con heo rừng chết được tìm thấy. Chỉ có bác sĩ thú y có quyền được tiến hành lấy mẫu tại khu vực xử lý xác chết. Hàng rào điện ngăn mùi đã được lắp đặt ở bên ngoài của khu vực có nguy cơ cao đối với ASF (‘vùng trung tâm”- 57 km2) và công bố lệnh cấm vào vùng trung tâm mà không có sự cho phép của chính quyền.

Xác heo chết được đánh một dấu niêm phong và thu gom trong một túi nhựa. Ảnh: SVA 

Săn bắn trong vùng trung tâm

Trong vùng trung tâm, hoạt động săn bắn bị nghiêm cấm. Các trường hợp ngoại lệ từ lệnh cấm săn bắn đã được cho phép sau đó, nhưng chỉ dành cho những thợ săn địa phương được Cơ quan Thú y (SVA) đào tạo, áp dụng các quy tắc an toàn sinh học trong quá trình săn bắn và vận chuyển động vật chết để đảm bảo không lây lan dịch bệnh.

SVA đã đào tạo khoảng 1.300 thợ săn. Tuy nhiên, chỉ cho phép săn bắn cá nhân khi có đủ kiến thức về sự lây lan của bệnh, hoạt động ban đầu ở khu vực có nguy cơ thấp (khoảng một tháng sau khi phát hiện đầu tiên) và sau đó ở khu vực có nguy cơ cao (kể từ ngày 11 tháng 9 năm 2017). Tất cả những con heo rừng được săn bắn trong khu vực bị nhiễm bệnh phải được xử lý một cách an toàn trong các khu vực xử lý xác chết và phải kiểm tra ASF. Xác heo chết được đánh dấu niêm phong, sau đó thu gom trong một túi nhựa và được vận chuyển theo con đường gần nhất - nơi các phương tiện chuyên dụng mang chúng đến Khu vực xử lý xác chết. Chỉ có bác sĩ thú y được ủy quyền mới có thể lấy mẫu trên xác tại Khu vực xử lý xác chết.

Trong công cuộc nỗ lực nhằm giảm số lượng heo ở khu vực có nguy cơ nhiễm cao vào cuối giai đoạn dịch ASF, SVA đã hợp tác với cảnh sát ở Cộng Hòa Séc. Việc săn heo rừng ở khu vực nguy cơ cao của cảnh sát bắn tỉa được bắt đầu vào ngày 16 tháng 10 năm 2017.

Lính bắn tỉa được huấn luyện để săn heo rừng và huấn luyện về an toàn sinh học trong quá trình săn bắn và các lính bắn tỉa được tuyển chọn trong khu vực có nguy cơ cao và đã săn lùng tổng cộng 157 con heo rừng, tám con trong số đó có kết quả dương tính với ASF. SVA đã thu gom tất cả heo rừng bị bắn chết, vận chuyển chúng một cách an toàn theo con đường gần nhất và sau đó các bác sĩ thú y được ủy quyền lấy mẫu tại nơi xử lý xác chết. Nhờ đó đã giảm đáng kể số lượng heo trong khu vực vào cuối giai đoạn. Đồng thời, đã có những phát hiện tích cực các trường hợp bị nhiễm bên ngoài vùng trung tâm, xem Hình 2.

Hình 2 – Các tìm kiếm tích cực, ‘vùng trung tâm-khu vực có hàng rào, Cộng hòa Séc, 2017-2018.


Xác heo chết được vận chuyển theo một con đường, nơi mà phương tiện sẽ chuyển nó đến nơi xử lý xác chết. Ảnh: SVA

Cần tăng cường tìm kiếm xác heo rừng chết

Vì xác heo rừng là nguy cơ lớn nhất cho sự lây lan của ASF trong quần thể heo rừng, SVA đã yêu cầu cho những thợ săn trong khu vực bị nhiễm bệnh thực hiện tìm kiếm cao độ xác heo rừng từ ngày 22 tháng 3 năm 2018 đến ngày 22 tháng 4 năm 2018. Có một khoản chi phí cho việc tìm kiếm và chi phí cho mỗi xác heo chết được tìm thấy.

Trong tổng số 56 xác heo được tìm thấy trong đợt hành động này, thì có 10 trong số đó cho kết quả ASF dương tính. Tất cả các xác heo dương tính với ASF là khoảng ba đến sáu tháng tuổi. Các con heo bị nhiễm trùng và chết xảy ra vào cuối năm 2017 hoặc tháng 1 năm 2018. Các mẫu có kết quả dương tính đã được gửi đến Trung tâm phân tích tham chiếu Châu Âu về ASF, đặt tại Madrid, Tây Ban Nha. Trung tâm phân tích đã xác nhận sự hiện diện DNA của ASFv bằng PCR. Kiểm tra đất trồng trọt cho thấy rằng không có virus sống trong các mẫu và xác chết không gây ra bất kỳ nguy hại nào trên đất trồng đối với sự lây lan của ASF.

Bảng 1 - Số lượng heo rừng ASF được thử nghiệm so với số heo có kết quả dương tính, Cộng hòa Séc, ngày 1 tháng 1 năm 2014 - ngày 20 tháng 6 năm 2017.



Ngăn chặn việc đưa mầm bệnh lây nhiễm vào heo nhà

Song song với hành động trên, SVA đã thực hiện các biện pháp để ngăn chặn việc đưa ASF lây nhiễm vào quần thể heo nhà. Kể từ tháng 7 năm 2017, đã có những kiểm soát chính thức đặc biệt đối với an toàn sinh học. Một trong những nhiệm vụ chính được yêu cầu trong khu vực bị nhiễm bệnh là tăng cường an toàn sinh học và tuyệt đối tránh tiếp xúc giữa heo rừng và heo nhà. Chỉ sau khi SVA phê duyệt, các khu vực đó mới được phép di chuyển heo. Các khu vực chăn nuôi này cũng bị cấm sử dụng rơm, cỏ và thức ăn ngũ cốc từ vụ thu hoạch cuối cùng ở khu vực bị nhiễm bệnh làm thức ăn cho heo. Heo phải ở trong chuồng và khi làm việc phải sử dụng các loại quần áo, ủng đặc biệt. Lệnh cấm nuôi heo trong sân sau đã được xác nhận ở khu vực có nguy cơ cao.

Các vùng tự trị trong toàn khu vực Zlín đã phải thực hiện một cuộc tổng điều tra về tất cả các chuồng heo cho đến cuối tháng 1 năm 2018. Nhiệm vụ kiểm tra tất cả các đợt vận chuyển của heo, một hệ thống phát hiện heo mắc bệnh sớm, thăm khám và kiểm tra thường xuyên của các thanh tra thú y và hệ thống xét nghiệm bệnh/động vật chết trong chuồng heo cũng góp phần giảm thiểu nguy cơ lây lan ASF. Chiến dịch truyền thông tích cực thực hiện thông qua các phương tiện truyền thông, tờ rơi thông tin, đào tạo thợ săn và với sự giúp đỡ của bác sĩ thú y đại phương. Tất cả điều đó dẫn đến thực tế là không có trường hợp heo rừng nào mắc ASF được phát hiện bên ngoài khu vực bị nhiễm bệnh ở Cộng hòa Séc. Ngoài ra, không có ổ dịch nào được phát hiện trên heo nhà ở Cộng hòa Séc.

Một mẫu của xác heo chết ở khu vực xử lý xác heo chết. Ảnh: SVA

Bảng 2 - Số lượng heo rừng nhiễm ASF được thử nghiệm/dương tính, Cộng hòa Séc, ngày 26 tháng 6 năm 2017 - 28 tháng 2 năm 2019.

* PHẦN II - khu vực heo rừng nhiễm ASF ** PHẦN I - vùng nguy cơ (vùng đệm)



Việc theo dõi giám sát thụ động tiếp tục đã tìm thấy heo rừng chết cũng như bị giết trên toàn bộ lãnh thổ Cộng hòa Séc. Không được phép cho ăn thịt heo rừng trong toàn bộ lãnh thổ Cộng hòa Séc, ngoại trừ làm mồi để săn bắn. Chính quyền tiếp tục theo dõi một chương trình giám sát cũng như các biện pháp ngăn chặn đối với heo nhà. Heo bị bệnh hoặc chết, không thể loại trừ ASF trên cơ sở lâm sàng, các con heo được xét nghiệm ASF theo các quy định được thiết lập trong hướng dẫn chẩn đoán. Kiểm soát trang trại chính nhắm mục tiêu an toàn sinh học. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, lệnh cấm cho heo nhà ăn thức ăn từ nhà bếp và thức ăn thừa.

Bảng 3 - Số lượng heo trong nước được thử nghiệm so với số heo có kết quả dương tính, Cộng hòa Séc, ngày 26 tháng 6 năm 2017 - 28 tháng 2 năm 2019.

* PHẦN II - Khu vực bị nhiễm bệnh (Quận Zlín). ** PHẦN I - Các khu vực khác của Vùng Zlín (Vsetín, Uherské Hradiště, Quận Kroměříž) - vùng đệm



Kết quả của việc theo dõi giám sát

Cộng hòa Séc đã bắt đầu theo dõi giám sát thụ động đối với heo rừng như một hành động phản ứng đối với tình hình dịch bệnh ở châu Âu vào năm 2014. Tất cả những con heo rừng được tìm thấy đã chết ở Cộng hòa Séc được kiểm tra ASF. Các kết quả tóm tắt nằm trong Bảng 1.

Sau khi ASF xâm nhập vào Cộng hòa Séc, nước này cũng bắt đầu theo dõi tích cực. Tổng số heo rừng được kiểm tra ASF và heo nhà trong giai đoạn từ ngày 26 tháng 6 năm 2017 đến ngày 28 tháng 2 năm 2019 được tóm tắt trong Bảng 2 và 3.
 
An toàn sinh học là vấn đề giúp ngăn chặn sự lây lan của virus ASF. Đây là một hình thức khử trùng cho xe ô tô. Ảnh: SVA

Kết luận

Không thể xác nhận nguồn lây nhiễm, tuy nhiên, theo kiểu gen thì đó là cùng một chủng lưu hành ở các nước Đông Âu kể từ năm 2007. Do khoảng cách từ ổ dịch gần nhất, có thể giả định rằng sự lây lan này là do hoạt động của con người.

Nguyên nhân Công Hòa Séc xóa sổ thành công là nhờ:

• Mức độ theo dõi giám sát tích cực giúp phát hiện sớm trường hợp đầu tiên của ASF.
• Các biện pháp thú y đã ngăn chặn sự lây lan của ASF trong quần thể heo rừng, đó là lý do tại sao tất cả các trường hợp dương tính được phát hiện trong một khu vực nhỏ (chỉ 89 km2) ở quận Zlín.
• Giảm đáng kể (sự suy giảm gần như hoàn toàn) số lượng heo trong khu vực có trường hợp dương tính với ASF, dẫn đến ngừng lưu hành virus.
• Các biện pháp thú y nhằm ngăn chặn việc đưa ASF lây nhiễm cho heo trong nhà.

Bởi Petra Charvátová, Richard Wallo, Tomáš Jarosil và Petr atrán, Cơ quan Thú y Nhà nước, Cộng hòa Séc

Nguồn: Pigprogress
Biên dịch: ACARE VN TEAM

kỹ thuật khác


Please upgrade IE 8+, Download here